«هپاتیت را بهتر بشناسیم.»
به مناسبت یکم تا هفتم آبان ماه: هفته ملی اطلاع رسانی هپاتیت

 

در تقویم سلامت ایران یکم تا هفتم آبان ماه هفته ملی اطلاع رسانی هپاتیت نام گذاری شده است. هپاتیت B از جمله شایع­ترین نوع هپاتیت در ایران است و یکی از اصلی­ ترین علل بیماری های کبدی در ایران گزارش شده است.

 

ویروس هپاتیت B عامل اصلی سرطان کبد است و شدیدترین عفونت ویروسی کبدی در جهان بخاطر ابتلا به هپاتیت B است. براساس آخرین گزارش سازمان بهداشت جهانی هپاتیت B و عوارض ناشی از آن هر سال موجب مرگ یک میلیون و دویست هزار نفر در جهان می شود. اگرچه به دلایل مختلف آمار دقیقی از تعداد ناقلین (کسانی که آلوده به ویروس شده ­اند اما علائم و تظاهرات بیماری را ندارند) و بیماران مبتلا در ایران از طرف نهاد متولی سلامت وجود ندارد اما براساس آمارهای رسمی و غیررسمی بیش از 1/7 درصد جمعیت کشور ناقلین مزمن هپاتیت B و 3/1 درصد جمعیت کشور نیز به ویروس هپاتیت C آلوده هستند و هر سال حدود 10 هزار نفر نیز به طرق مختلف آلوده به ویروس هپاتیت B و C می شوند. کمتر از 10 تا 15 درصد ناقلین هپاتیت B به سمت ازمان بیماری پیش می­رود و این درحالیست که حدود 60 تا 80 درصد افراد آلوده به ویروس هپاتیت C بیماری­ آنها مزمن می ­شود و با وجود شیوع کمتر هپاتیت C اما استعداد مزمن شدن بیماری و عوارض بعدی آن بسیار حائز اهمیت است.

 

بیماری عفونی هپاتیت ضمن ایجاد التهاب در بافت کبد موجب از بین رفتن سلولهای کبدی، سیروز  و نارسائی کبد، اختلالات انعقادی، آسیت شکمی و در برخی موارد موجب سرطان کبد می شود.

 

در حال حاضر بیش از 200 میلیون ناقل هپاتیت C در جهان و حدود 300 هزار ناقل هپاتیت C در ایران وجود دارد که بعلت مجاورت ایران با کشورهائی با آمار بالای هپاتیت B و C و نیز بروز رفتارهای پرخطر و استفاده از سرنگ مشترک در بین معتادان تزریقی، و نبود نظارت­ های بهداشتی کافی در برخی مراکز ارائه دهنده خدمات درمانی، ناقلین هپاتیت C متأسفانه روبه فزونی است و می ­بایست در این خصوص فرهنگ سازی و اطلاع رسانی شفاف برای عموم جامعه از طریق رسانه ­های جمعی صورت پذیرد. هپاتیت B در مردان شایعتر از زنان است و افراد در گروههای سنی 20 تا 40 ساله بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند. هپاتیت B و C در بیماران مبتلا به تالاسمی و هموفیلی که مجبورند به صورت مداوم خون و یا یکی از فراورده ­های خونی را دریافت کنند شایع تر است. خوشبختانه با اقدامات بسیار ارزشمندی که در سال های اخیر برای سالم سازی خون­ های اهدائی انجام شده است، آلودگی­ های فراورده­ های خونی به حداقل ممکن رسیده و از سال 1375 تاکنون تنها دو مورد بیماری هپاتیت ناشی از انتقال خون در بیماران هموفیلی در کل کشور گزارش شده است.

 

آگاهی­ بخشی و ارتقاء سواد سلامت به گروه­ های پرخطر از جمله بیماران دیالیزی، تالاسمی و بیماران مبتلا به هموفیلی، معتادان تزریقی و مادران مبتلا به هپاتیت در مورد راه های انتقال ویروس هپاتیت B از طرف نهادهای متولی سلامت و نیز رسانه­ ها و ارباب جراید نقش بسزائی در کنترل و مهار این بیماری در کشور دارد.

 

بیش از نود درصد بیماران هپاتیتی با اقدامات ساده درمانی و نگهدارنده کنترل می­ شوند و درصد کمی از بیماران ممکن است دچار شکل پیشرونده و مزمن بیماری و یا سرطان کبد بشوند.

 

پس از ادغام برنامه واکسیناسیون هپاتیت B در نوزادان و برنامه کشوری کنترل هپاتیت B در ایران در سال 1372 سرعت ابتلا به این بیماری تا حدّ چشمگیری کاهش یافت.

 

واکسیناسیون هپاتیت B نقش بسیار مؤثری در کاهش تعداد مبتلایان به هپاتیت B دارد و برای عموم افراد جامعه، بخصوص گروه های در معرض خطر توصیه می شود.

 

از سال 1372 به بعد تمام نوزادان متولد شده در ایران در بدو تولد واکسن هپاتیت B را دریافت می ­کنند  و متولدان 1368 تا 1372 نیز طبق برنامه کشوری این واکسن برای آنها تزریق شده است. خوشبختانه برنامه ­ریزی و اقدامات پیشگیرانه در طول چهل سال پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی از جمله برنامه واکسیناسیون و کنترل کشوری بیماری هپاتیت B رتبه جمهوری اسلامی در زمینه آلودگی بیماری هپاتیت B در ردیف کشورهای با آلودگی کم ارتقاء یافته است که در بین کشورهای منطقه و جهان جایگاه بسیار ممتازی است.

 

با این حال می­ بایست برای حفظ این جایگاه و دستاوردهای مهم بهداشتی در کشور همزمان با اجراء برنامه ­ها  و مداخلات پیشگیرانه کشوری در زمینه کنترل هپاتیت B قرنطینه و کنترل بیماری از مبادی ورودی کشور صورت پذیرد و مهاجرت غیر قانونی اتباع خارجی به کشور که همواره یکی از عوامل مهم بروز اپیدمی­ های مختلف در کشور محسوب می شوند هرچه بیشتر اجرا شود. از طرفی اجراء برنامه ­های آموزشی و فرهنگی برای کنترل رفتارهای پرخطر در جامعه و کاهش موارد اعتیاد تزریقی با سرنگ مشترک در بین معتادان نیز می­ تواند در کاهش هرچه بیشتر موارد جدید بیماری بسیار مؤثر باشد. بی­ تردید نقش رسانه­ های جمعی، ارباب جراید بخصوص رسانه وزین ملّی که بیشترین سهم تأثیرگذاری در ارتقاء دانش سلامتی جامعه را ایفا می­ کند به ویژه در این هفته غیرقابل انکار می ­نماید.  

 

دکتر سیدحمید حسینی رئیس مرکز بهداشت و درمان سازمان صداوسیما

 

تاریخ انتشار: دوشنبه 30 مهر 1397

جهت ارتباط با سر دبیر می توانید از ایمیل shefa@irib.ir استفاده نمایید